Đàm phán lương – học cách nói về giá trị của chính mình

Nhiều người trong chúng ta lớn lên với suy nghĩ rằng chỉ cần làm tốt, rồi sẽ có người ghi nhận. Nói chuyện tiền bạc thì có vẻ kém tế nhị, đòi tăng lương thì sợ bị nghĩ là đòi hỏi. Thế nên khi được hỏi "mức lương mong muốn của em là bao nhiêu?", không ít bạn ấp úng, nói một con số thấp hơn mong đợi, rồi về nhà tiếc mãi.

Đàm phán lương không phải là cuộc mặc cả gay gắt. Nó là một cuộc trò chuyện chuyên nghiệp, nơi bạn trình bày giá trị mình mang lại và cùng đối phương tìm một mức hợp lý. Và như mọi kỹ năng khác, nó có thể luyện được.

Hiểu rõ giá trị trước khi nói ra

Bạn khó thuyết phục người khác về điều mà chính mình chưa rõ. Vì vậy, bước đầu tiên luôn là ngồi xuống và liệt kê những gì bạn đã làm được:

• Những dự án bạn tham gia hoặc dẫn dắt, và kết quả cụ thể của chúng.
• Những vấn đề bạn đã giải quyết, quy trình bạn đã cải thiện.
• Kỹ năng mới bạn học được, trách nhiệm bạn nhận thêm so với lúc mới vào.
• Phản hồi tích cực từ quản lý, đồng nghiệp hoặc khách hàng.

Hãy ghi lại càng cụ thể càng tốt. "Em làm việc chăm chỉ" khó thuyết phục hơn nhiều so với "Em phụ trách chuyển đổi hệ thống báo cáo, giúp cả nhóm rút ngắn thời gian tổng hợp mỗi tuần". Một mẹo nhỏ: tạo một file ghi chú và cập nhật thành tích ngay khi chúng xảy ra, đến lúc cần sẽ không phải cố nhớ lại.

Tìm hiểu mặt bằng chung

Bên cạnh giá trị của bản thân, bạn cũng cần biết thị trường đang trả bao nhiêu cho vị trí tương tự. Có thể tham khảo các tin tuyển dụng có công khai mức lương, báo cáo lương của các công ty tuyển dụng, hoặc hỏi han khéo léo những người cùng ngành mà bạn tin tưởng.

Từ đó, hãy xác định ba mốc cho riêng mình: mức mong muốn, mức chấp nhận được, và mức thấp nhất mà dưới đó bạn sẽ cân nhắc lại. Có sẵn ba mốc này trong đầu giúp bạn bình tĩnh hơn khi cuộc trò chuyện diễn ra, không bị cuốn theo con số đối phương đưa ra.

Chọn thời điểm và cách mở lời

Thời điểm tốt để nói chuyện về lương thường là kỳ đánh giá định kỳ, sau khi bạn vừa hoàn thành một dự án quan trọng, hoặc khi được giao thêm trách nhiệm mới. Tránh những lúc quản lý đang căng thẳng, công ty đang trong giai đoạn khó khăn rõ rệt.

Khi mở lời, hãy đặt lịch hẹn riêng thay vì nhắc vội trong hành lang. Bạn có thể bắt đầu nhẹ nhàng:

"Em muốn trao đổi với anh/chị về lộ trình phát triển và chế độ đãi ngộ của em trong thời gian tới."

Sau đó trình bày những đóng góp đã chuẩn bị, rồi mới nói đến mong muốn. Thứ tự này giúp cuộc trò chuyện xoay quanh giá trị công việc, chứ không chỉ là con số.

Những điều nên tránh

Một vài lỗi khá phổ biến khiến cuộc đàm phán kém hiệu quả:

• Lấy lý do cá nhân làm trọng tâm. Chi phí sinh hoạt tăng là thật, nhưng điều thuyết phục người quản lý là giá trị bạn mang lại cho công việc.
• So sánh trực tiếp với đồng nghiệp. Câu "Sao bạn A được hơn em?" dễ khiến không khí căng thẳng và đặt bạn vào thế bất lợi.
• Chấp nhận ngay lập tức hoặc từ chối ngay lập tức. Bạn hoàn toàn có thể nói "Em xin phép suy nghĩ thêm và phản hồi trong vài ngày tới".
• Quên các yếu tố ngoài lương. Thời gian làm việc linh hoạt, cơ hội đào tạo, ngày nghỉ, lộ trình thăng tiến đều là những thứ có thể trao đổi.

Tự tin cả trong cách xuất hiện

Sự tự tin không chỉ nằm ở lời nói. Hôm có buổi trao đổi quan trọng, hãy chọn một bộ trang phục khiến bạn thấy vững vàng và là chính mình. Có thể là chiếc áo sơ mi tơ lụa tay lỡ phối quần dài ống suông, hoặc khoác thêm một chiếc áo khoác tweed cho cảm giác chỉn chu. Không phải để gây ấn tượng, mà để bạn bớt nghĩ về vẻ ngoài và tập trung vào điều mình muốn nói.

Ngồi thẳng, giữ giao tiếp bằng mắt, nói chậm hơn một chút so với bình thường. Nếu thấy hồi hộp, hãy tập trước vài lần với một người bạn hoặc thậm chí trước gương.

Không phải lần đàm phán nào cũng thành công như ý. Nếu câu trả lời là "chưa", hãy hỏi cụ thể: mình cần đạt được điều gì để được xem xét lại, và vào thời điểm nào. Bạn sẽ ra về với một lộ trình rõ ràng thay vì chỉ một lời từ chối.

Quan trọng hơn cả, việc dám mở lời đã là một bước trưởng thành. Mỗi lần nói về giá trị của mình, bạn lại hiểu rõ hơn mình đang ở đâu và muốn đi tới đâu.